KHI THIÊN CHÚA BẮT ĐẦU
TỪ NHỮNG ĐIỀU CHƯA SINH HOA TRÁI
(Thứ Hai Tuần I Mùa Thường Niên – 1 Sm 1,1-8; Mc 1,14-20)
Kính thưa cộng đoàn,
Ngày đầu tiên của Tuần thứ nhất Mùa Thường Niên hôm nay không có gì gây ấn tượng mạnh cả. Không có phép lạ, không có đám đông, không có những lời giảng dài và hùng hồn. Phụng vụ Lời Chúa hôm nay mở ra một cách khá… lặng lẽ: một người phụ nữ son sẻ khóc trong âm thầm; một ngôn sứ bị tống ngục; và vài người đàn ông đang mải vá lưới bên bờ hồ. Thế nhưng chính trong bối cảnh tưởng chừng tầm thường ấy, Đức Giêsu lại công bố một lời mang tính quyết định cho toàn bộ lịch sử cứu độ: “Thời kỳ đã mãn, và Triều Đại Thiên Chúa đã đến gần”.
Lời tuyên bố này không được thốt ra giữa khải hoàn, nhưng giữa những đổ vỡ. Không phải khi mọi sự đã sẵn sàng theo logic con người, mà khi lịch sử dường như đang rơi vào bế tắc. Chính điều đó cho thấy: Thiên Chúa có một cách bắt đầu rất khác với cách chúng ta thường mong đợi.
Trong bài đọc I đưa chúng ta gặp bà An-na, một nhân vật mà nếu đọc lướt qua, ta dễ xem như phần mở đầu buồn cho câu chuyện trong sách Sa-mu-en. Nhưng nếu đọc chậm, ta sẽ nhận ra nơi An-na một mặc khải sâu sắc về cách Thiên Chúa hành động. Bà không có con, và trong bối cảnh văn hóa Cựu Ước, điều đó không chỉ là nỗi đau cá nhân mà còn là một vết thương xã hội và tôn giáo. Đáng chú ý hơn, sách thánh không nói rằng An-na phạm lỗi hay thiếu lòng tin, mà lại ghi một câu rất khó nghe: “Đức Chúa đã làm cho bà không sinh sản được”.
Câu ấy buộc người đọc phải dừng lại. Nó phá vỡ não trạng đơn giản cho rằng cứ trung thành là phải thấy kết quả ngay. Bà An-na không bị phạt, nhưng được đưa vào một giai đoạn trống rỗng kéo dài, nơi mà mọi bảo đảm quen thuộc đều biến mất. Bà không phản kháng, cũng không rút lui khỏi đời sống tôn giáo. Bà vẫn lên Đền Thờ, vẫn sống, vẫn chịu đựng, và vẫn để nỗi đau của mình ở lại trước mặt Thiên Chúa.
Đối với đời sống tu trì, đặc biệt là đời sống Đa Minh vốn gắn liền với học hành, giảng dạy và sứ vụ trí thức, hình ảnh bà An-na không hề xa lạ. Có những giai đoạn người tu sĩ cảm thấy đời sống mình “không sinh hoa trái”: học hành khô khan, cầu nguyện nặng nề, sứ vụ không được đón nhận, hay sự trung thành kéo dài mà không thấy kết quả rõ rệt. Bài đọc hôm nay không đưa ra một lời giải thích dễ dãi, nhưng âm thầm khẳng định rằng: có những lúc Thiên Chúa cho phép sự trống rỗng, không phải để hủy hoại, mà để chuẩn bị.
Chính trong bối cảnh ấy, Tin Mừng theo thánh Máccô vang lên với một chi tiết hết sức đặc biệt: “Sau khi ông Gio-an bị nộp, Đức Giê-su đến rao giảng Tin Mừng”. Tin Mừng không bắt đầu khi mọi sự hanh thông, nhưng khi một vị ngôn sứ trung thành bị loại bỏ. Và chính lúc đó, Đức Giêsu công bố rằng thời kỳ đã mãn. “Thời kỳ” ở đây không phải là thời gian theo đồng hồ, mà là kairos – thời điểm Thiên Chúa quyết định hành động. Lịch sử có thể đang bế tắc, nhưng kế hoạch cứu độ thì không bao giờ lạc hướng.
Lời mời gọi đầu tiên của Đức Giêsu không phải là một hệ thống giáo huấn phức tạp, mà là một lời kêu gọi rất căn bản: Sám hối và tin. Sám hối là thay đổi cách nhìn, còn tin là dám đặt cuộc đời mình vào một thực tại lớn hơn những tính toán cá nhân. Và ngay sau đó, Đức Giêsu gọi các môn đệ khi họ đang làm những công việc hết sức bình thường. Họ không ở trong hội đường, cũng không ở trong bầu khí linh thiêng đặc biệt, mà đang bận rộn với lưới rách, thuyền cũ và kế sinh nhai.
Điều đáng kinh ngạc là họ đã bỏ lại tất cả gần như ngay lập tức. Không phải vì họ đã hiểu hết, nhưng vì họ đã tin. Ơn gọi, theo Tin Mừng hôm nay, không phải là phần thưởng cho người đã sẵn sàng, mà là lời mời dành cho người dám bước ra khỏi những bảo đảm hợp lý nhất của mình.
Đối với mỗi anh em Đa Minh, đó là một câu hỏi âm thầm nhưng sắc bén: ta theo Đức Ki-tô vì Tin Mừng, hay vì một cấu trúc ổn định mà đời tu mang lại? Ta sẵn sàng để Ngài làm cho mình trở thành “những người lưới người”, hay chỉ muốn tiếp tục vá lại những tấm lưới quen thuộc của thành công, uy tín và sự an toàn?
Phụng vụ hôm nay, khi đặt bà An-na bên cạnh các môn đệ đầu tiên, cho thấy một logic xuyên suốt của Thiên Chúa. Ngài bắt đầu từ những gì mong manh, từ những gì chưa hoàn chỉnh, từ những con người không nắm quyền kiểm soát tương lai. Mùa Thường Niên mở ra không bằng cao trào, nhưng bằng lời mời sống trung thành trong những điều rất thường ngày, rất âm thầm, rất dễ bị xem là vô ích.
Có thể hôm nay, mỗi người chúng ta cũng đang ở trong một “thời An-na” của đời mình: vẫn cầu nguyện nhưng chưa thấy kết quả, vẫn học hỏi nhưng chưa hiểu thấu, vẫn trung thành nhưng chưa thấy hoa trái. Nhưng chính lúc ấy, Tin Mừng vẫn vang lên: “Thời kỳ đã mãn”. Không phải vì chúng ta đã hoàn hảo, mà vì Thiên Chúa đã quyết định bước vào lịch sử của chúng ta.
Xin cho chúng ta, những tu sĩ Đa Minh, biết kiên nhẫn với chính mình; biết tin rằng không có giờ cầu nguyện nào bị lãng quên, không có giai đoạn son sẻ nào là vô nghĩa; và biết can đảm bỏ lưới khi Đức Ki-tô đi ngang qua đời ta, ngay cả khi ta còn đang vá dở. Amen.
